Sarıkamış’ta ilmek ilmek umut: Bardız kilimi kadın emeğini öğrenci bursuna dönüştürüyor

Serkan URALLAR - BHA 

Kars’ın Sarıkamış ilçesinde, Sarıkamış Kaymakamı Enis Aslantatar’ında desteğiyle Sarıkamış Liseliler Eğitim ve Kültür Vakfı tarafından 19 Mayıs 2025’te başlatılan Bardız kilimi dokuma projesi, geleneksel el sanatlarını kadın emeği ve eğitim dayanışmasıyla buluşturuyor. Kadınların ürettiği kilimlerin satışından elde edilen kazanç, öğrenci bursları ile okul öncesi dönemdeki çocukların ihtiyaçlarına yönelik destek çalışmalarında değerlendiriliyor.

Sarıkamış’ta ilk kez Bardız kilimi dokumacılığı yapıldığı belirtilen projeyi vakıf adına Dr. Gürsoy Solmaz ve İngilizce öğretmeni Halit Delibaş yürütüyor. Çalışma, ev kadınlarının boş zamanlarını üretime dönüştürmelerini, geleneksel dokumayı öğrenmelerini ve aile bütçelerine katkı sağlayabilecek beceriler kazanmalarını amaçlıyor.

Bardız kilimini farklı kılan motifler

Sık dokuması, kök boyayla elde edilen renkleri ve geleneksel motifleriyle öne çıkan Bardız kilimlerinde büyük gül motifleri “dağ gülü” ve “Karabağ gülü” olarak adlandırılıyor. Güllerin içindeki ilıştırma tekniği, dik çizgiler ile yaprak ve çiçek motifleri arasındaki renk uyumu, kilimin belirgin özellikleri arasında yer alıyor.

Dokuma öncesinde çözgü hazırlanıyor, gücü kuruluyor ve çizgiler çekiliyor. Dokumaya kilimin “yelen” adı verilen kenar bölümünden başlanıyor. Orta kısmın tamamlanmasının ardından yelen dokunarak kilim bitiriliyor.

On kadın projede yer alıyor, dördü aktif dokuma yapıyor

Projede toplam 10 kadın yer alırken bunlardan 4’ü aktif olarak dokuma yapıyor. Çalışma saatleri 09.00 ile 17.00 arasında. Kadınların el becerilerine bağlı olarak dokumayı öğrenmeleri yaklaşık bir ila iki ay sürüyor. Yeni başlayanlar, öğrenme sürecinde de üretime katılarak ücret alıyor ve her aşamada teknik destek görüyor.

Dokuma sürecindeki desteği anlatan proje temsilcisi, “Öğrenen arkadaşların her ilmekte yanlarında oluyoruz.” sözleriyle kadınlara sağlanan rehberliği aktardı.

Bir kilimin tamamlanma süresi desenine ve çalışma temposuna göre değişiyor. Kesintisiz çalışıldığında yaklaşık 40 günde tamamlanabildiği belirtilen kilimlerin bazı modellerinde bu süre bir buçuk ila iki aya ulaşabiliyor. Atölyede aylık ortalama dört kilim üretildiği ifade ediliyor.

Kilim satışlarından öğrencilere burs desteği

Kilimlerin satışını Sarıkamış Liseliler Eğitim ve Kültür Vakfı yürütüyor. Ürünlerin ağırlıklı olarak turistik bölgelerde satışa sunulması planlanırken talep olması hâlinde doğrudan satış da yapılabiliyor. Satış yöntemini anlatan proje temsilcisi, “Kim alsa ona satıyoruz.” dedi.

Satışlardan elde edilen kârın nasıl değerlendirildiğini ise “Ne kâr edersek öğrencilere burs olarak veriyoruz.” sözleriyle açıkladı.

Vakıf bünyesindeki çalışmalar kapsamında, Çocuklara Umut Yolculuğu aracılığıyla okul öncesi dönemdeki çocukların ihtiyaçlarına yönelik destekler de sağlanıyor. Böylece proje, geleneksel dokumacılığın yaşatılmasının yanı sıra kadınların üretime katılmasına ve çocuklarla öğrencilerin desteklenmesine katkıda bulunuyor.